Sáng nào cũng hắt hơi sổ mũi, có phải viêm mũi dị ứng?

Hắt hơi và sổ mũi vào buổi sáng là triệu chứng mà rất nhiều người Việt Nam phải đối mặt hàng ngày, đặc biệt khi thời tiết chuyển mùa hoặc có những yếu tố môi trường gây kích ứng đường hô hấp. Theo nghiên cứu của Viện Y học Nhiệt đới Trung ương, khoảng 20% dân số Việt Nam bị ảnh hưởng bởi viêm mũi dị ứng, một tỷ lệ đáng kể so với tổng dân số nước ta. Điều này khiến chủ đề “sáng sớm thức dậy mà thấy mình đang hắt hơi liên tục, chảy nước mũi” trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Xem video

Viêm mũi dị ứng không chỉ làm giảm chất lượng cuộc sống thông qua sự khó chịu do các triệu chứng mang đến, nó còn tiềm ẩn nguy cơ dẫn tới các bệnh lý nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân chính xác tại sao tình trạng này xảy ra mỗi sáng và đưa ra hướng khắc phục hiệu quả dựa trên cả nền tảng Tây y lẫn Đông y.

Cơ chế sinh lý/bệnh học

Mỗi lần chúng ta tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng như bụi mạt nhà, phấn hoa hay hóa chất từ mỹ phẩm… hệ miễn dịch trong cơ thể phản ứng lại bằng việc sản xuất histamin cùng các cytokine khác để chống chọi với mối đe dọa xâm nhập đó. Tuy nhiên, khi quá trình này diễn ra ở mức độ cao hoặc kéo dài, nó có thể kích thích niêm mạc mũi tăng tiết nước nhầy (nhằm cuốn trôi những gì lạ), đồng thời co thắt mạch máu nhỏ tạo ra cảm giác nghẹt mũi và đau rát.

Bụi mạt nằm sâu bên trong gối nệm, lớp vải phủ giường dễ dàng bám vào da đầu khi ngủ khiến cho vùng mũi trở thành nơi tập trung nhiều allergen nhất khi mới thức dậy. Chính vì vậy mà hắt hơi liên tục và chảy nước mũi thường là biểu hiện sớm của viêm mũi dị ứng do môi trường sống kém sạch sẽ gây ra.

Biểu hiện lâm sàng

Ngoài hai triệu chứng điển hình nói trên thì người bệnh còn gặp phải một số dấu hiệu đi kèm khác:

Sự ngứa mũi dữ dội, đôi lúc lan đến mắt, tai và cổ;

Với sự đa dạng về nguồn gốc gây dị ứng cũng như đáp ứng miễn dịch cá nhân nên mỗi người đều có thể trải qua chuỗi tác động riêng biệt từ tình trạng viêm mũi dị ứng. Dưới đây là các yếu tố chính góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh:

Môi trường sinh hoạt không được vệ sinh đúng cách;
Dị ứng với thực phẩm hoặc hóa chất cụ thể;
Tình trạng sức khỏe tổng quan kém, hệ thống miễn dịch suy giảm.

Các phương pháp điều trị Tây y

Bác sĩ chuyên khoa hô hấp hay tai-mũi-họng sẽ chẩn đoán dựa vào lịch sử tiếp xúc allergen gần nhất của bạn thông qua phỏng vấn chi tiết cùng kết quả xét nghiệm máu IgE (một loại kháng thể đặc trưng trong phản ứng dị ứng). Sau khi đã xác định nguyên nhân chính xác, họ mới đưa ra kế hoạch can thiệp phù hợp:

Thuốc chống histamin đường uống giúp ngăn chặn quá trình giải phóng chất kích thích niêm mạc mũi;
Sử dụng corticosteroid tại chỗ để ức chế hoạt tính của cytokine gây hại cho mô mềm ở mũi;
Nâng cao kiến thức về chăm sóc bản thân thông qua tư vấn dinh dưỡng và thói quen sống lành mạnh nhằm cải thiện sức đề kháng toàn diện.

Góc nhìn Y học cổ truyền

Theo quan điểm Đông y, viêm mũi dị ứng thường liên quan đến sự mất cân bằng giữa hai yếu tố âm dương hoặc do nội tạng chức năng bất ổn. Trong đó, hệ thống tỳ vị kém khỏe mạnh là một trong những lý do phổ biến dẫn tới tình trạng nhạy cảm với các tác động từ môi trường bên ngoài.

Cần điều chỉnh cơ địa trở nên vững chắc hơn trước tác động của ngoại tà như gió hàn hay nhiệt độc qua việc ăn uống đúng cách – tăng cường thực phẩm giàu protein có lợi (như đậu nành), hạn chế đồ lạnh, cay nóng dễ sinh phong hỏa; đồng thời áp dụng phương pháp châm cứu kết hợp bấm huyệt để tái lập trật tự khí huyết, giảm đau rát mũi cùng ngạt thở khó chịu.

BẢNG TÓM LƯỢC CÁCH CHĂM SÓC VIÊM MŨI DỊ ỨNG

Giặt chăn ga gối và thảm bằng nước nóng mỗi tuần ít nhất một lần;
Sử dụng máy lọc không khí tại phòng ngủ nhằm loại bỏ bụi mịn gây kích ứng;
Tăng cường vận động nhẹ nhàng hàng ngày như đi bộ chậm rãi giúp cải thiện lưu thông máu và ngăn ngừa viêm nhiễm lâu dài;
Xây dựng thói quen vệ sinh cá nhân sạch sẽ sau khi tiếp xúc với vật nuôi hoặc làm vườn.

Lời khuyên thực tế cho người bệnh

Ngoài ra còn cần chú trọng đến những thay đổi nhỏ trong lối sống hằng ngày:

Với tư duy tích cực, việc khắc phục tình trạng viêm mũi dị ứng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Hãy nhớ rằng sự kiên trì là chìa khóa để có thể giảm thiểu các triệu chứng khó chịu đồng thời nâng cao sức khỏe tổng quát của bạn.

Câu hỏi thường gặp về viêm mũi dị ứng

Một số vấn đề mà nhiều độc giả hay gửi tới chuyên mục chăm sóc sức khoẻ liên quan đến chủ đề này gồm có:

Viêm mũi dị ứng có phải do cảm lạnh không?

Không hoàn toàn chính xác. Cảm lạnh (hay còn gọi là cúm thông thường) và viêm mũi dị ứng đều mang lại dấu hiệu như chảy nước mũi nhưng nguyên nhân gây ra thì khác biệt rõ rệt – viêm mũi dị ứng xuất phát từ phản ứng quá mức của hệ miễn dịch đối với allergen cụ thể; trong khi đó cảm lạnh lại là kết quả của vi khuẩn hoặc virus xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp.

Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

Bài viết liên quan

Share this content: